بسيار نموده ، از آن جمله ( تخريج احاديث الرافعي ) در پنج جلد ، و از آن جمله ( خادم الرافعي ) در بيست جلد ، و شرحى ديگر دارد بر بخاري بسيار دراز و مطول كه آن را از شرح ابن الملقن تلخيص نموده و چيزها در آن افزوده ، ( و جمع الجوامع ) را نيز شرح نموده در دو جلد ، و ( منهاج ) را در ده جلد ، و ( مختصر ) آن شرح كرده در دو جلد ، و ( تجريد ) در اصول الفقه در سه جلد نوشته ، و شعري هم دارد متوسط الدرجة ، و دفعة وفات او در سوم رجب سال نود و چهار بعد از هفتصد روى ] داد [ 1 ] . « حديثى ديگر از بخارى كه مورد طعن اكابر است » [ و از آن جمله است روايت صلاة جناب رسالت‌مآب صلى اللَّه عليه و آله و سلم بر جنازهء عبد اللَّه بن أبي منافق ، و گرفتن عمر بن الخطاب جامهء آن حضرت را ، و اعتراض بر آن جناب در اين باب ، و بيان فرمودن آن جناب حصول تخيير از ايزد قدير در باب استغفار منافقين و استدلال بر آن بآيهء اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً الآية [ 2 ] . بخاري در باب قوله : اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً از سورهء برائت از كتاب التفسير گفته ] : حدثنا عبيد بن اسماعيل ، عن أبي أسامة ، عن عبيد اللَّه ، عن نافع ، عن ابن عمر ، قال : لما توفي عبد اللَّه بن أبي جاء ابنه عبد اللَّه ابن عبد اللَّه الى

--> [ 1 ] بستان المحدثين ص 99 . [ 2 ] سورة التوبة : 80 . .